O öyle bir kayyûm’dur ki, her şeyin varlığı da varlığını devam ettirmesi de O’na bağlıdır. Her şey her anında Allah’a muhtaçtır. Allah’ın varlığı kendinden ve bizatihi kaimdir. Bu konuda O’nun hakimiyetine gölge düşürebilecek/halel getirebilecek bir anlık ne bir gaflet ne de bir uyuklama söz konusudur. O, mülkünün her şeyini bilen ve her şeyinden haberdar olandır.
Varlığı kendinden olan Allah, bütün mahlukatının da idaresini bizzat yürütendir. Her şey varlığı ve varlığının devamı için Kendisine muhtaçtır. Kendisinden başka bir ilâh bulunmayan O Allah, ‘Her an yeni tecellilerle iş başındadır.’ (Rahman, 55/29).” Allah bu âlemi kanunlarla yönetir. Ancak kanunlar, Allah’ın, varlığın sevk ve idaresini kendilerine bıraktığı hariçte bizatihi var olan şey değillerdir. Kanunlar,… Read More »
Kendisinden başka bir ilâh bulunmayan O Allah, zat-ı uluhiyetine has bir hayat sahibidir. Bütün hayat sahiplerinin, hayatlarını kendisinden aldığı bir hayat sahibidir. Fena ve zevalden (yok olmak ve kaybolmaktan) münezzehtir; ezelden ebede mutlak ve sonsuz bir hayat sahibi olup O’nun için ölüm diye bir şey söz konusu değildir.
Birçok ayette, kâinatı kuşatan icraat ve tasarruflarından bizleri haberdar eden Yüce Yaratıcı, Bakara suresi 2/255. ayetinde kâinatla olan ilişkisini, rububiyetine lâyık bir biçimde anlatmaktadır. Bu ayete “Ayetü’l- Kürsî” ismi verilmiştir. Bu ayet Allah’ın hükümranlığının son derece açık ve özet bir anlatımını ifade eder. Bir rivayette, Kur’ân’da en büyük ayetin bu ayet olduğu bildirilir. (Bkz., İbn… Read More »
Konunun girişinde de ifade ettiğimiz gibi, “ihlâs” kelimesi sözlük anlamı itibarıyla, bir şeye halis, katıksız bir şekilde muhatap olma anlamını taşır. Özel kullanımı itibarıyla ise ihlâs; insanın, kulluğunda, ibadetinde, Cenab-ı Hakk’ın emir, istek ve ihsanlarının dışında her şeye karşı kapanması.. vazife ve sorumluluklarını O emrettiği için yerine getirmesi, yerine getirirken de O’nun hoşnutluğunu hedeflemesi demektir.… Read More »
Allah’ı (c.c.) anlatan âyetlerin özeti mahiyetinde olan İhlâs sûresi her türlü şirk anlayışına bir cevaptır. Burada Allah’ın ‘Ehad’ olduğunun belirtilmesiyle, kâinatta hayrı ve şerri yaratan ayrı ayrı ilahlar bulunduğunu söyleyen ve bunlara Hürmüz ve Ehriman adını veren Mecusî ve benzeri anlayışlar peşinen reddedilmektedir. Bu surede Allah’ın ‘Samed’ olduğu hatırlatılarak, yardımcı, Allah ile kullar arasında şefaatçi… Read More »
Biz O’nu ancak kendisini bize tanıttığı ölçüde tanıyabiliriz. Zira kendisini en iyi tanıyan ve en iyi anlatacak olan yine kendisidir. İhlâs sûresi Allah’ın varlığını, birliğini ve benzersizliğini anlatan son derece veciz ve harika bir ifadeye sahiptir. Her bir ayet birbirini netice verecek ve birbirine delil olacak özelliktedir. Dinin temel esası olan tevhidi en halis ve… Read More »
İmtihan dünyasının böyle gerektirmesi Allah’ı göremeyişimizin diğer bir önemli sebebi de, bu dünyanın imtihan dünyası olmasıdır. Şayet Allah bizi -mevcut yapımızdan farklı olarak- kendisini görüp seyredebilecek bir kıvamda yaratmış olsaydı, o zaman imtihan sırrı bozulmuş olurdu. Şöyle ki, herkes -O’nu baş gözleriyle göreceği için- istisnasız imana gelirdi, o zaman da imtihandan maksat hâsıl olmazdı. Bu,… Read More »
Zuhurunun şiddetinden gizlenmesi Allah’ı göremeyiz, çünkü O, zuhurunun şiddetinden gizlenmiştir. Bunun ne demek olduğunu güneş örneğiyle anlamaya çalışalım: Eğer güneşi bütün gökyüzünü kuşatacak, dünyanın dört bir yanına ışıklarını verecek derecede büyütmek mümkün olsaydı, artık onu görmemiz mümkün olmazdı. Çünkü güneşin sürekliliğiyle, gece ortadan kalkıp her an gündüz olacağı için, güneşin ne olduğunu bilmemiz, ışıktan söz… Read More »
Benzer ve zıddının olmaması Allah’ı göremeyişimizin ve idrak edemeyişimizin diğer önemli bir sebebi de, Allah’ın benzer ve zıddının olmayışıdır. Biz varlıkta neyi görüyor ve neyi biliyorsak, bu, onların benzerlerinin ve zıtlarının varlığı sebebiyledir. Meselâ, bizler, soğuk olmasaydı, sıcağın, acı olmasaydı tatlının, ışık olmasaydı karanlığın ne demek olduğunu asla bilemezdik. Ve yine biz insanlar, hiç görmediğimiz… Read More »