İbn Ömer’den, dedi ki: “Şark tarafından iki adam gelip hutbe okudular. Peygamber -sallallâhu aleyhi vesellem-: Şüphesiz beyanın bir kısmı da bir büyüdür, diye buyurdu.”
Açıklama:
el-Mühelleb dedi ki: Bu hadisin bu başlık altında zikredilmesinin açıklaması şudur: Evlenmeye talip olanın, nikâh esnasında işinin kolaylaşması için bir hutbe irad etmesi (konuşma yapması) meşru kılınmıştır. Bu hadis ile verilen hutbede söylenecek güzel sözler vasıtası ile ihtiyacı güzel bir şekilde karşılayabilme sonucuna ulaşmak için arzu edilen şeyin beyan ile ifade edilmesi, sihire benzetilmiş olmaktadır.
Bunun böyle oluş sebebine gelince, nikâh ile ilgili olarak velâyet altında bulunan kadmlann adının anılmaması, nefislerin tabiatında olan bir şeydir. İşte böyle bir isteksizliği ortadan kaldırmanın güzel bir yolunun bulunması, bir şeyi başka bir cihete yönlendiren sihir çeşitlerinden bir çeşit olarak değerlendirilmiştir.
Nikâh dolayısıyla yapılacak hutbenin tefsiri hususunda çeşitli hadisler varid olmuştur. Bunların en meşhurlarından birisi de Sünen sahiplerinin rivâyet edip, Ebu Avane ve İbn Hibban’m sahih olduğunu belirttikleri Abdullah İbn Mesud’dan merfu olarak gelen ve şöylece başlayan hadistir: “Şüphesiz hamd yalnız Allah’adır. Ona hamd eder, O’ndan yardım diler, günahlarımızı bağışlamasını niyaz ederiz…” Tirmizi, bu hadis için “hasen bir hadistir” demiştir.
Yine Tirmizi şöyle demiştir: İlim ehli şunu söyler: Nikâh hutbesiz de caizdir. Aynı zamanda bu, Süfyan es-Sevri’nin ve ondan başka çeşitli ilim ehlinin de görüşüdür.