Nehyi Münker Nerede Yapılır?
Münker olan ve yanında yapılan bir şeyi nehyi münker yapacak olan sormadan, araştırmadan biliyorsa ve kötü olduğu açıkça belli ise, o iş için nehyi münker yapılır. Bu cümleden olmak üzere .dört şartın bilinmesi icabeder.
BİRİNCİ ŞART! Günah olmasa da münker (çirkin, kötü, beğenilmeyeni olmalıdır. Küçük günah olsa nehyi münker yapılır. Hayvanla çirkin iş yapan deli ve çocuk olsa da men’etmelidir. Mükellef olmadıkları için, buna günah denmese de, bu işin kendisi şeriatto çirkin ve kötüdür. Deliyi içki içerken, yahut bir çocuğu başkasının malmı telef ederken görse, men’etmelidir. Küçük günah bile olsa, bütün günahlar için nehyi münker yapmalıdır. Hamamda avret yerini açmak, kadınların, kızların arkasından bakmak, onlarla bir arada oturmak, altın yüzük takmak, ipek elbise giymek, gümüş bardaktan su içmek ve bunun gibi günahlar için nehyi münker yapmak lâzımdır.
İKİNCİ ŞART: Günah o anda işlenmelidir. Bir kimse içki içmeyi bitirdikten sonra, ona nasihat etmekten başka bir şeyle incitmek doğru değildir. Fakat had vurmayı sultandan başkası yapamaz. Bunun gibi meselâ bu gece içki içeceğim diye düşünen kimseyi incitmek, canını yakmak doğru olmayıp, ancak içmemesi için nasihat yapılır. İçmeyeceğim derse, sûi zan etmemelidir. Bir kadınla halvette (yalnız olarakl oturana oturmadan önce, nehyi münker yapılır. Çünkü halvet zaten günahtır. Kadınlar hamamının kapısında bekleyip, çıkacakları zaman onlara bakacak olana da nehyi münker yapılır. Yâni men’edilir. Çünkü orada durmak günahtır. Nehyi Münker Nerede Yapılır?
ÜÇÜNCÜ ŞART: Nehyi münker yapanın araştırmadan günahı görmesi lâzımdır. Araştırmak, soruşturmak gerekmez. Evinde durup, kapısını kilitleyen kimsenin izinsiz evine girmek ve ne yaptığını öğrenmek doğru değildir. Kapıyı ve pencereyi ses geliyor mu, diye dinlemek ve nehyi münker yapmak da doğru değildir. Belki Allahü Teâlâ’nın örttüğünü örtmek icabeder. Ancak yüksek sesle sarhoş sesleri duyulursa, o zaman izinsiz eve girilir ve nehyi münker yapılır. Bir fâsık elbisesinin altında bir şey götürürse, içki olabileceği düşünülürse de, ona; göster bakalım, o nedir? demek doğru olmayıp, araştırmaya girer. Mümkündür ki, o gizlediği şarap değil, başka şeydir. Ama içki kokusu geliyorsa, dökmesi gerekir. Eğer büyük çalgı âleti taşıyor ve elbise ince olup altından anlaşılı yorsa açıp kırabilir. Başka bir şey olma ihtimali de varsa, görmezlikten gelmek lâzımdır. Hazreti Ömer’in (radıyallahü anh) pencereye çıkıp bir kimseyi kadın ve şarap ile görmesi hikâyesini, arkadaşlığın hakları kısmında anlatmıştık. Bu meşhur bir kıssadır. Bir gün minbere çıkmış Ashâbı kirâm (aleyhimürndvân) ile müşavere ediyordu. «İmam (yâni halife sultani bir münker görse.had vurabilir mi?» diye sordu. Bir kısmı, vurur, dediler. Hazreti Ali (radı yallahü anh) buyurdu ki: «Bu öyle bir iştir ki, Allahü Teâlâ iki âdil şahide bağlamıştır. Bir kimse buna kâfi değildir», dedi. İmamın tek başına kendi bildiği ile amel edip had vurmasını câiz görmeyip örtmesini vâcib gördü.
DÖRDÜNCÜ ŞART: Zan ve içtihadla değil, bu işin şeriata uygun olmadığı açıkça bilinmelidir. O hâlde Şafii mezhebinde olanların, Hanefi mezhebinde olanlara itiraz etmesi doğru olmaz ve diyemezler ki, kızın velisi olmadan nikâh yapıyorlar. Ama Şâfiî mezhebinde olan bir kimse, kendi mezhebinde velisi olmadan nikâh yapana, yahut hurma nebizi içene itiraz edebilir. Çünkü bulunduğu mezhebe uymamak hiç kimseye göre doğru değildir.
Bazıları, içki içmek, zina etmek ve haramlığı icımY ile sabit ve kati olan şeylerde nehyi münker olur, içtihadla olanlarda olmaz dediler. Bu doğru değildir. Zira büyüklerimiz buyuruyor ki, kendi içtihadına yahut bulunduğu mezheb sahibinin içtihadına muhalif iş yapan âsi olur. Bu hakikatte haramdır. Bir kimse kıbleyi arasa, fakat kıble sandığı tarafa yüzünü değil, arkasını dönse âsi olur, bir başkası bunun doğru olduğunu bilsede. Nehyi Münker Nerede Yapılır?
Herkes istediği mezhebe uyabilir, yalnız birine göre amel etmek lüzumsuzdur, diyenin, bu sözü doğru değildir. Buna inanılmaz. Herkes kendi düşüncesine göre bir mezhebi kabul eder, ona uygun iş yapar. Meselâ Şâfiî İveya Hanefil daha âlimdir diyenin, onlar daha iyi bilir diyenin, onlara muhalefeti için nefse uymaktan başka hiçbir mazereti bulunamaz.
Allahü Teâlâ’ya madde, Kur’ânı Kerim’e mahlûk ve Allahü Teâlâ görülemez diyenlere ve bunun gibi itikadda bid’at sahiplerine nehyi münker yapılmalıdır. Bid’at sahiplerine nehyi münker yapılan şehirde, bid’at sahipleri az olmalıdır. Çoğu Ehli Sünnet ve’l Cemaat mezhebinde olmalıdır. İtikadda iki ayrı grup olur da, nehyi münker yapınca, diğeri de nehyi münker yaparsa ve fitne çıkarsa, buna sultanın izni olmadan nehyi münkere yanaşmamalıdır.