Komşu Hakkı
Yalnız Müslüman olmakla lâzım gelen hakları uzun anlattık. Komşu hakları ise daha fazladır. Peygamber Efendimiz (sallâllahü aleyhi ve sellem) buyurdu ki: «Kâfir olan komşunun bir hakkı vardır. Müslüman komşunun iki hakkı vardır. Müslüman ve akraba olan komşunun üç hakkı vardır» (4). Yine buyurdu: «Cebrail aleyhisselâm bana daima komşu hakkını vasiyet ederdi. Hattâ ben ölünce malımdan miras alacaklarını zannettim» (5). Yine buyurdu:
«Allah ve kıyamet gününe inanan, komşusuna iyilikte bulunsun» O. Yine buyurdu: «Komşusunun, zararından emin olmadığı komşu, mü’min değildir» (2). Yine buyurdu: «Komşusunun köpeğine taş atan, komşusunu incitmiş olur» (3).
Peygamber Efendimize (sallâllahü aleyhi ve sellem) filân kadın gündüz oruç tutar, gece namaz kılar, fakat komşusuna eziyet eder, dediler. «Onun yeri Cehennemdir», buyurdu. Yine buyurdu ki: «Kırk eve kadar komşu olur» (4). Zühri diyor ki: «önden kırk ev, arkadan kırk ev, sağdan kırk ev, soldan kırk ev komşu olur».
Komşusunun hakkı, ona eziyet etmemektir. Komşu Hakkı Onunla iyi olmalıdır. Hadîs i şerifte buyuruldu: «Kıyamet gününde fakir, komşusu zengine asılıp: Yâ Rabbi! Ona, bana ne için iyilik etmediğini, evinin kapısını bana ne için bağladığını sor, der». Büyüklerden birinin evinde çok fare vardı. Niçin kedi beslemiyorsun dediklerinde «Korkarım, fare kedinin sesini duyar da, komşunun evine gider. Kendim için beğenmediğim şeyin komşuma olmasını istemiş olurum!» dedi. Peygamber Efendirtıiz (sallâllahü aleyhi ve sellem) buyurdu: «Komşu hakkının ne olduğunu biliyor musunuz? Yardım isterse yardım edin, borç isterse borç verin, fakir ise ihtiyacını görün, hasta olursa ziyaretine gidin, ölürse cenazesinin arkasından gidin, sevinirse sevinin. Üzüntülü zamanında hâl ve hâtırmı sorun, üzülmeyin deyin. Rüzgârına mâni olmamak için ona bakan duvarı çok yüksek yapmayın. Yediğiniz meyveden ona gönderin, vermezseniz gizli yiyin. Çocuğunuzun eline yiyecek verip dışarı çıkarmayın*. Komşunun çocuğu görüp de istemesin. Yemeğinizin kokusu ile komşuları üzmeyin. Pişirdiğiniz yemekten bir tabak da ona gönderin» (5). Yine buyurdu: «Komşu hakkı nedir bilir misiniz? Komşu Hakkı Nefsim, yedi kudretinde olan Allah’a yemin ederim ki, komşu hakkına riayet edene, Allahü Teâlâ merhamet eder» (6).
Penceresindden içeri bakmamahdır. Komşu haklarındandır. Duvarına bir odun koyarsa mâni olmamalı, su yolunu tıkamamalı, evin önüne toprak koyarsa kavga etmemeli, onların gizli şeylerini örtmeli, söylememelidir. Konuşmalarına kulak vermemeli, mahremine bakmamalı, cariyesine bakmamahdır. Bunlardan ayrı olarak, umum Müslümanlar hakkında da bu söylediklerimize riayet etmelidir.
Ebû Zer Gıfârl (radıyallahü anh) buyuruyor ki: «Çok sevdiğim Resûlullah (aleyhisselâm) bana, yemek pişireceğim zaman suyunu fazla koymamı ve komşuya da ondan göndermemi buyurmuştu». Abdullah ibn Mübârek’e birisi sordu: «Komşum kölemden şikâyet
ediyor. Onu sebepsiz yere döversem günah işlemiş olurum, dövmezsem komşum üzülür, ne yapayım?». Cevabında, «Biraz sabretl Dövmeyi icabettiren bir kusur yapsın, yine dövme. Komşu şikâyet etsin, o zaman döversin. Böylece her ikisinin de hakkıhı gözetmiş olursun», buyurdu.