Güzel Ahlâka Kavuşma Yolları
Bil ki, riyazet zor bir iştir. Canını dişine takmaktır. Fakat tabib, mütehassıs olur ve yolun inceliklerini bilirse, zorluklar kolay olur. Tabibin lutfu şöyledir ki, müridi başlangıçta Hakk’ın hakikatine çağırmaz. Çünkü ona dayanamaz. Meselâ çocuğa «Mektebe git, devlet başkanı olursun», desen, o, başkanlığın ne demek olduğunu bilmez. O hâlde, o işe nasıl gayret edebilir? Çocuğa, «Mektebe git, akşam sana top ve oyuncak vereceğim, oynayacaksın» dense, çocuk seve seve söylenenleri yapar. Biraz daha büyüyünce, oyundan vazgeçmesi için, «Sana güzel ve süslü elbise yaptıracağım», denir. Daha sonra da başkanlığı ve efendiliği kendisine vâdeder ve der ki: «ipekli elbiseleri kadınlar giyer». Güzel Ahlâka Kavuşma Yolları Biraz daha büyüyünce «Başkanlık ve efendiliğin de aslı yoktur. Zira hepsi ölümle yok olur, gider», dersin. O zaman onu ebedi sultanlığa davet edersin. O hâlde mürid, başlangıçta tam ihlâslı olmayabilir. Ona izin verip, insanların baş gözü ile iyi gördükleri şeylerle uğraşmak için mücahede etmelidir. Böylece kalbinde mala düşkün olmak arzusu kırılmış olur. Bundan kurtulunca, boş kalınca kendini beğenmek meydana gelir. O zaman da, kendini beğenmeyi kırmak lâzım olur. Böyle zamanlarda müride dilencilik yaptırmalıdır. Onda bir kabul görürse menetme lidir. Güzel Ahlâka Kavuşma Yolları Daha aşağı işlerle uğraştırmalıdır. Meselâ helâlann temizliği işini ve bunun gibi işleri ona vermelidir. Bunun gibi onda görünen her sıfat için, tedricen az ilâçtan başlamalı, hepsini birden yaptırmamalıdır. Zira hepsine birden dayanamaz. Riya ve şöhret içinse her şeye katlanır. Kötü sıfatlar yılan ve akrep gibidir. Riya ise ejderha gibidir; hepsini yutar. Sıddiklardan en son yok olan kötü sıfat bu riyadır.