Arkadaşlık Ve Şartları
Herkesle arkadaşlık yapılmaz ve herkes de sevilmez. Arkadaşlık yapılacak kimsede üç haslet bulunmalıdır:
1 — Akıllı olmalıdır: Akılsızla arkadaşlıkta hiçbir fayda yoktur. Sonunda kırgınlığa, dargınlığa ve yalnızlığa sebep olur. Çünkü akılsız bir kimse, sana iyilik yapmak istediği zaman, akılsızlıkla senin zararına bir şey yapar da, kendisi de bilmez. Bunun için demişlerdir: «Akılsızdan uzak olmak, Allahü Teâlâ’ya yakın olmaktır». Akılsızın yüzüne bakmak hatadır. Akılsız, yâni ahmak, işlerin hakikatini bilmeyen, anlattığın zaman da anlamayan kimsedir.
2 — İyi ahlâklı olmalıdır. Çünkü kötü ahlâkı olandan zarar gelir. Fena huyu kımıldanınca senin hakkını çekinmeden, pervasızca çiğneyebilir.
3 — Sâlihlerden olmalıdır: Çünkü günah işlemeye devam eden, Allahü Teâlâ’dan korkmaz. Allahü Teâlâ’dan korkmayana da emniyet edilmez. Hususan Allahü Teâlâ, «Bizi anlamaktan gafil bıraktıklarımıza ve nefsine uyanlara itaat etmeyiniz» t ), buyuruyor. Bid’at sahibinden ise uzak durmalıdır. Çünkü onun bid’ati kendisine geçebilir ve kötülüğü ona gelebilir. Bugün meydana çıkan bid’at lerden daha büyük bid’at yoktur. Bazı kimseler, «Allah’ın kullarına hâkimlik yapmamak, kimseyi günah ve fısktan alıkoymamak lâzımdır. Bizim Allah’ın kullarına düşmanlığımız yoktur. Onlara karışmaya lüzum da yoktur», diyorlar. Bu sözler ise, dinsizlik ve zındıklık olup, bid’attan da kötüdür. Böyle kimselerle katiyyen göfüşmemelidir. Çünkü onlann bu sözü tabiata, yaratılışa yâni nefse hoş gelmektedir. Şeytan da bütün gücüyle ona yardımcı olmakta, Arkadaşlık Ve Şartları kalbe bunu güzel göstermeye çalışmakta ve insanı dinden çıkarmaya uğraşmaktadır.
Ca’feri Sâdık (radıyallahü anh) buyurdu ki: «Beş kimse ile
arkadaşlık etmeyin:
1 — Yalancı: Ona karşı uyanık ol, her zaman aldatabilir.
2 — Ahmak: Sana iyilik etmek istese de, anlamadan kötülük yapar.
3 — Balıil: En çok lâzım olduğu zaman bırakıp gider.
4 — Korkak: İhtiyacın düştüğü zaman kaçar.
5 — Fâsık: Seni bir lokmaya, hattâ daha az bir menfaate satar».
«Bir lokmadan daha az olan nedir?» dediklerinde, «Tama’ eder» buyurdu. Yâni bir lokmaya satar, fakat o da eline geçmez. Cüneydl Bağdadî (rahmetullahi aleyh) buyuruyor ki: «İyi huylu, fâsık ile konuşmayı, arkadaşlık etmeyi, fena huylu okuyuculardan Ikaari’ ve mevlidhanlardanl çok severim».
Evet, bütün bu huyların bir kimsede toplanması gayet az mümkün olur. Arkadaşlık Ve Şartları Fakat ne için arkadaşlık ettiğini bilmelidir. Maksadı üns liyi geçinmek! ise, iyi ahlâklı birisini aramalı; maksadı dünya ise, cömert ve ikram edeni aramalı; maksadı din ise, ilim ve takvâ sahibini aramalıdır. Her birinin de şartlan başka başkadır.
İnsanlar üç kısımdır. Bazıları gıda gibi olup, daima lâzımdırlar. Bazıları ilâç gibi olup, bazan lâzım olurlar. Bazıları da hastalık gibi olup hiç aranmazlar. Fakat insanlar bu hastalığa tutulurlar. Kurtarmak için ise, müdahale etmek icabeder.
Velhâsıl, arkadaşlık yapacağın kimseden, ya sen dini bakımdan istifade etmelisin, yahut o senden istifade etmelidir.