Hışım, Hıkd, Hased ve İlaçları
Hışmın, yâni gazabın, kızgınlığın galib olması, kötü bir huydur. Bunun aslı ateştendir. Yarası kalbde olur. Soyu şeytana çıkar. Nitekim Kur’ânı Kerim’de şeytan hakkında, «Beni ateşten yarattın, Âdem’i ise topraklan yarattın. ( ), dediği bildiriliyor. Ateşin işi; hareket etmek, dalgalanmak, rahat durmamak olduğu gibi, toprağın işi de; sakin ve rahat durmaktır. O hâlde üzerinde gazab galib olan kimsenin, Adem aleyhisselâmdan daha çok, şeytanla ilgisi olduğu anlaşılır. Bunun için İbn Ömer (radıyallahü anh) Resûlul lah’a (sallâllahü aleyhi ve sellem), «Beni Allahü Teâlâ’nm gazabından uzaklaştıracak şey nedir?», diye sorduğunda, «Kızmamandır», buyurdu. «Bana, beni ümitlendirecek kısa bir nasihat verin», deyince, «Kızma» (3), buyurdu. Ne kadar sorduysa böyle buyurdu. Resûlullah (sallâllahü aleyhi ve sellem) buyurdu: «Gazab (kızgınlık), sirkenfn balı bozduğu gibi, imanı bozar» (4). İsa, Yahyâ’ya (aleyhisselâm) «Kızma», deyince, «Kızmamak elimde değildir», dedi. «Mal toplama», dedi. «Bunu yapabilirim», dedi.
Kızmaktan kurtulmak tamamen mümkün olmadığına göre, gazabını yenmek çok mühimdir. Allahü Teâlâ gazabını yenenleri övüyor. Resûlullah (sallâllahü aleyhi ve sellem) buyuruyor ki: «Gazabını, kızgınlığını yenenden Allahü Teâlâ azabını kaldırır. Allahü Teâlâ, kendisinden özür dileyenin özürünü kabul eder. Dilini koruyanın Allahü Teâlâ, gizli şeylerini örter» (5). Yine buyurdu: «Kızması icabeden yerde, kızgınlığını yenenin, Allahü Teâlâ kıyamet gününde kalbini kendi rızasiyle doldurur» (6). Yine buyurdu: «Cehennemin bir kapısı vardır. O kapıdan şeriata uymayan şekilde kızanlar hariç, kimse giremez» (7). Yine buyurdu: «Kıılıın yutkunduğu şeylerden Allahü Teâlâ indinde, gazabdan çok sevileni yoktur. Kalbi iman ile dolanlar hariç, kızgınlığını yutkunan ve yok eden, kimse yoktur» C1). Hışım, Hıkd, Hased ve İlaçları
Fudayl ibn lyâd, Süfyânı Sevri ve bu büyüklerden bir grup (rahmetullahi aleyhim) sözbirliği ile bildiriyorlar ki: «Kızgınlık zamanında hilm sahibi, intikam alma vaktinde sabredici olmaktan üstün hiçbir iş yoktur». Ömer ibn Abdülaziz’e bir kimse kötü sözler söyledi. O ise başım önüne eğdi ve «Beni kızdırmak ve şeytanın tesiri ile kibirlenmek, sultan olmak hasebiyle yerimden kalkmak ve seni dövmek, kıyamette ise mükâfatımı gidermek ister misin? Bunu asla yapmam»,Hışım, Hıkd, Hased ve İlaçları buyurdu ve sustu. Peygamberlerden biri (salâ. vatullahi aleyhim ecmaîn) buyurdu: «Benden her şeyi kabul eden, ve kızmayacağını tekeffül eden kimdir? ölümümden sonra benim halifem olur ve Cennette benimle olur». Birisi çıkıp, «Ben kefalet ettim ve kabul ettim», dedi. Bir daha sordu. «Kabul ettim», dedi. Ve ona bu kefaletinden dolayı Zülkifil Ikefâlet sahibi) ismi verildi.