Süt Akrabalığı Sebebiyle Haram Olan Kadınlar
Yüce Allah buyuruyor ki:
«… Sizi emziren sütanneleriniz, süt hemşireleriniz size haram kılınmıştır.”
(Nisa sûresi, âyet: 22)
Peygamberimiz (S.A.V.) şöyle buyurmaktadır: «Nesep yoluyla haram olanlar, süt yoluyla da haram olurlar.»
Hısımlık yoluyla nikâh düşmeyenlerin süt yoluyla ¿a havanı okluklarında dört mezhep imamı görüş birliğine varmışlardır.
Süt yakınlığının hikmetini bildiren âyet yoktur. Ama bu konuda bazı hadisler vardır.
Süt Akrabalığı Evlenmeye Neden Engeldir?
Süt akrabalığı evlenmeye neden manidir? Bunun sebeplerini düşünelim.
Süt çocuğu anneden emerek gıdasını almakla, eti, kemiği ve vücudu bununla teşekkül ederek büyümektedir. Temel gıda maddelerini içinde bulunduran bu harika besleyiciden, yâni sütten, çocuğa acaba bazı mânevi hususiyetler geçmekte midir?
Bu konuda ilim müspet veya menfi herhangi bir şey söyleyememiştir. Süt Akrabalığı Sebebiyle Haram Olan Kadınlar Ama annenin bazı hastalıklara karşı bağışıklık (hastalıklara tutulmama) istidadı taşıması hususiyetinin veya kendisinde mevcut olan bazı bulaşıcı hastalıkların çocuğa geçtiği görülmektedir. Bunu tıp ilmi kabul ediyor. Büyük bir ihtimalle bir gün tıp, mânevi hususiyetlerin de süt yoluyla çocuğa geçtiğini ispat edecektir. O vakit süt akrabalar arasında evlenmenin dinimizde neden yasaklanışının sebeplerinin, yukarıda nesep ve hısımlık yoluyla yasaklanan evlenme sebepleri ile aynı olduğu görülecektir.
Ne Kadar Süt Emmekle Süt Akrabası Olunur?
Peygamberimiz (S.A.V.) buyuruyor ki: «Bir ve iki emiş haram etmez.»
Bu hadisi şerif, ne kadar süt emmekle süt akrabası olunur meselesinde ayrı görüşler ortaya çıkarmıştır.
İmam Şafiî ve İmam Ahmed’e göre; çocuğun ayn ayrı birer kere doyurucu bir şekilde emmesiyle akrabalık meydana gelir. O vakit süt akrabalar birbirleriyle evlene mez. Bazı âlimlere göre de üç kere emme ile süt akrabalığı meydana gelmiş olur. Bu konuda Haneliler tedbirli davranmışlar ve bir kere emmekle süt akrabalığının meydana geleceğini ve süt akrabaların evlenmelerinin haram olduğunu ifâde etmekle isabetli hareket etmişlerdir.
Bir başka hadiste şöyle buyurulur: «Süt akrabalığı, ancak açlık devresinde (süte ihtiyaç duyulan sıralarda) olur.
Süt devresi iki veya iki buçuk yaş sürer. Bu devreden sonra vuku’ bulan emzirmelerle süt akrabalığı meydana gelmez. Bu hadislerden anlaşılan şudur: Çocuğun süt vasıtası ile anadan aldığı maddî ve manevî hususiyetler esas teşkil eder.
Ahlâki sebep, sütte de mevcuttur. Bir çocuğu kucağına alıp emziren, onun etine, kemiğine ve kanma gıda bahşeden kadın elbette saygı ve hürmet edilmeye hak kazanmıştır.
Netice olarak şunu belirtelim ki emziren kadın çocuğun büyümesine, vücut yapısının ayakta durmasına sebeptir. O bakımdan öz anne gibidir. Fark şudur. Anne çocuğunu kamında taşımakta, süt anne de doğduktan sonra onun gıdasını temin ederek gelişmesine vesile olmaktadır, öz anneden sonra ikinci anne de, süt annedir.
Süt anne ona kucağını açtığı gibi öz anne haklarını kazanmıştır.
Çocuk küçüklüğünde ondan bunca iyilikler görmüş jflr Artık çocuğun bir de bunlardan sonra süt annesiyle gvlenmesi selim akılların asla kabul edemeyeceği bir husustur.
Süt Emmenin Hükmü Şüphe İle Tahakkuk Etmez:
Bir çocuk, sütü olmayan bir kadının memesini ağzına alacak olsa onun hakkında süt emmek hükmü gerçekleşmez. Süt Akrabalığı Sebebiyle Haram Olan Kadınlar Yine kadının memesinde süt dahi olsa sütün gidip gitmediği kesin olarak bilinmese süt hükmü yine sabit olmaz.
Her kadın bu hususları iyiden iyiye düşünmeli bir zaruret ve mecburiyet olmadıkça her önüne gelen çocuğa süt emzirmemelidir. Eğer bir çocuğu emzirmiş ise onu u nutmamak için de bir yere yazmalıdır.
Bir kadının kocasının iznini almaksızın bir çocuğu emzirmesi mekruhtur. Eğer çocuğun helaki söz konusu ise o zaman durum değişir. Bu durumda süt vermesi caiz hatta vacip olur.
Çocuğu Emziren Kadının Kişiliği Neden Önemlidir?
Daha önce de belirttiğimiz gibi çocuğu emziren kadının manevi hususiyetleri süt yoluyla çocuğa geçebilmektedir.
Bu yüzden çocuğun süt emmemesi bir ihtiyaç haline gelince, hangi kadının emzirmesi gerektiği hususunda karar verirken basiretle ve inceden inceye düşünerek hareket etmelidir.
Fıkıh kitaplarında denildiğine göre bir çocuğa müşrike, zımmiye, günahkâr (çok günah işleyen) akılsı2’ kötü ahlâklı, cüzzamlı, zararlı bir kadının süt vermesi ve yine çocuğun hayvanlardan emzirilmek suretiyle gıdasının temin edilmesi mekruhtur. Çünkü süt emmek insanın tabiatını değiştirebilir ve süt emziren kadında bulunan herhangi bir hastalık veya noksanlığın çocuğa da geçmesinden endişe edilir. Kısaca ifade edecek olursak çocuğa başkasından süt emzirirken çok dikkatli davranmalı ve bunu herhangi bir kötü niyet için kullanmaktan korunmalıdır.
Peygamberimiz buyuruyor ki:
«Çocuklarınıza akılsız ve diyanetsiz kadınların sütünü emdirmeyin. Çünkü (kadının durumu) çocuğa da tesir eder.»
Süt Emmek Sebebiyle Haram Olanlar Kimlerdir?
Nesep sebebiyle nikâhı haram olan analar, kızlar ve kızkardeşler gibi süt sebebiyle olan sütanneler, kızlar ve süt kardeşlerin nikâhı da haramdır. Ve yine evlenmek suretiyle edinilen akrabalıktan dolayı nikâhı haram olanlarda olduğu gibi süt kayın valide, süt üvey kız, süt evlât hanımı, süt baba hanımının da nikâhı haramdır.
Bir kadının süt verdiği bir çocuk o kadının hiç bir oğlu veya kişi ile evlenemez. Çünkü süt emmesiyle aralarında süt kardeşliği meydana gelmiş oluyor. Ancak o çocuğun süt emdiği kadından süt emmeyen diğer kardeşleri o kadınla evlenebilecekleri gibi en un oğlu veya kızı ile de evlenebilirler.
İki kadından biri, diğer kadının çocuklarından birini emzirecek olsa sadece bu çocuklar arasında hürmet sabit 0lur. Yani sadece onlar evlenemezler.
Süt emmek, zamanın ve mekânın değişmesiyle değişikliğe uğramaz. Meselâ bir kadın 2530 çene önce doğurmuş olduğu çocuklar ile 2530 sene sonra doğurmuş olduğu çocuklar birbirlerinin süt kardeşi olurlar. Yine bunun gibi îslâm topraklarında bir kadının sütünü emen çocuk ile darı harbde aynı kadının sütünü emmiş çocuklar da birbirlerinin kardeşi olmuşturlar.
Bir çocuk başka başka kadınlardan süt emmiş olabileceği gibi birkaç tane süt annesi de olabilir. Bir çocuğa iki kadının birbirine karıştırılan sütleri.içirilecek olsa aralarında süt (rezâ) hükmü sabit olmuş olur. Sütlerin mik darının aynı olup olmaması bir şey değiştirmez. Çünkü cins cinse olamayacağından bunların birinin daha fazla oluşuna veya eşit oluşlarına itibar edilmez.
Sütü olan bir kadın kendi kocasından boşansa da başka bir erkekle evlense ve ondan çocuğu olca sütü bu ikinci kocasından olmuş sayılır. Ancak ikinci kocasından çocuğu olmamış içe bu durumda süt önceki kocasına ait olmuş olur. Bu sütü emen bir çocuk o kadının önceki kocasının süt çocuğu olmuş olur.
Süt anne ile süt babaya akraba olan kimse süt çocuğa da akraba olur. Fakat süt çocuğun nikahlandığı (evlendiği) karısıyla çocuk ve torunlarında başka akrabaları süt anne ile süt babanın akrabası olmaz. Şu halde bir kadın süt oğlunun nesep yönünden yani esas babasıyla kardeşiyle evlenebilir.
Yine bunun gibi bir kimse, nesep yönünden babalan bir olan kardeşinin anneleri bir olan kız kardeşi ile evlenebileceği gibi nesep itibariyle kardeşinin süt kardeşi ile de evlenebilir. ®
Sıhriyet, Süt Emzirmekle de Sabit Olur:
Herhangi bir kimse süt çocuğunun boşanmış olduğu karısıyla evlenemez. Yine aynı şekilde bir kadın süt kızının kocasıyla evlenemez. Çünkü bunlar birbirleri ile süt kaynana vs süt kaynata olmuştur.
Bir kadın daha çocuk olan ortağını emzirmiş olsa ikisi de artık o koca ile bir daha evlenemezler.
Yine bir kadın kendisinden küçük daha çocuk yaştaki ortağını emzirecek olsa artık kocası onların her ikisine de haram olur. Çünkü kadın onu emzirmekle kocasının kayın validesi durumuna düşmüş olur.
Eğer çocuğa süt emziren o kadın kocasının medhulün bihası (yani gerdeğe girilen kadın) ise kendisi de ebedî olarak kocasına haram olur. Eğer medhulun biha değil ise (yani henüz o kadınla gerdeğe girmemişse) ebediyyen haram olmaz. Kocasıyla olan nikâhlarını tazelemekle yeniden nikâhına girebilir ki bu caizdir.
Bir kimse kızının veya kız kardeşinin süt emzirdiği bir çocukla nikâhlanamaz. Nikâhı altında bir çocuk olsa o da kendisine müebbeden haram olur. Zira nikâhlanmaya engel olan süt emzirmek fiili, önceden varmış gibi o adamın o kadın ile evlenmesine engel olur.
Zina sebebiyle hasıl olan süt emzirmekle, sıhriyet ve süt emzirmek hükmü geçerli olur mu?
Böyle bir kimse zina etmiş olduğu kadının süt verdiği kızı alamaz. Süt emmek sebebiyle hasıl olan hizmetin sabit olması için süt annenin kim olduğunun bilinmesi gerekir.
Herhangi bir çocuğu bir köyün kadınlarından bir çoğu emzirmiş olsalar ve kimlerin emzirdikleri de bilinmemiş olsa ve bu konuda herhangi bir iz de olmazsa bu süt emen (oğlan veya kız) çocuğu başka bir engel olmamak şartıyla o köyün fertlerinden herhangi biriyle evlenebilir.
Bir kimse süt kızını veya süt annesini şehvetle mes hetse yani dokunsa, sıksa, karısı kendisine haram olmuş olur. Çünkü şehvet ile dokunmak veya öpmek, hürmeti sıhriyeti gerektiren sebeplerdendir.